{"id":818,"date":"2021-05-27T07:48:17","date_gmt":"2021-05-27T07:48:17","guid":{"rendered":"http:\/\/kijow.pan.pl\/?p=818"},"modified":"2021-06-29T10:31:23","modified_gmt":"2021-06-29T10:31:23","slug":"stanowisko-15-zespolu-ds-covid-19-przy-prezesie-pan-wplyw-pandemii-na-wybrane-grupy-mniejszosciowe-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kijow.pan.pl\/?p=818","title":{"rendered":"Stanowisko 15. zespo\u0142u ds. COVID-19 przy prezesie PAN: Wp\u0142yw pandemii na wybrane grupy mniejszo\u015bciowe w Polsce"},"content":{"rendered":"\n<p>Osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105, przebywaj\u0105cy w domach opieki, uchod\u017acy, migranci, osoby w kryzysie bezdomno\u015bci w sumie stanowi\u0105 ponad 20% spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego. Wp\u0142yw pandemii na te grupy utrzyma si\u0119 znacznie d\u0142u\u017cej ni\u017c samo ryzyko epidemiczne, dlatego ich problemy powinny by\u0107 pilnie uwzgl\u0119dnione przez decydent\u00f3w. Pisz\u0105 o tym cz\u0142onkowie interdyscyplinarnego zespo\u0142u doradczego ds. COVID-19 przy prezesie PAN w stanowisku 15.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"http:\/\/kijow.pan.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/stanowisko15_11_05_2021-1-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-808\" srcset=\"https:\/\/kijow.pan.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/stanowisko15_11_05_2021-1-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/kijow.pan.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/stanowisko15_11_05_2021-1-300x169.jpg 300w, https:\/\/kijow.pan.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/stanowisko15_11_05_2021-1-768x432.jpg 768w, https:\/\/kijow.pan.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/stanowisko15_11_05_2021-1.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2><strong>Stanowisko 15: Wp\u0142yw pandemii na wybrane grupy mniejszo\u015bciowe w Polsce<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>COVID-19 dotyka ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Jednak skutki pandemii nie dla wszystkich s\u0105 jednakowe. Na przyk\u0142ad osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105,\u202fszczeg\u00f3lnie te przebywaj\u0105ce w domach opieki, uchod\u017acy i migranci czy wreszcie osoby w kryzysie bezdomno\u015bci s\u0105 w trakcie pandemii nara\u017cone s\u0105 na dodatkowe trudno\u015bci. Ich problemy cz\u0119sto umykaj\u0105 uwadze decydent\u00f3w, media i opinia publiczna ma\u0142o si\u0119 nimi interesuj\u0105, a one same s\u0105 wykluczane z g\u0142\u00f3wnego nurtu \u017cycia spo\u0142ecznego. Cho\u0107 zwyk\u0142o si\u0119 osoby te traktowa\u0107 jako mniejszo\u015bci, to w sumie stanowi\u0105 ponad 20% spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego. S\u0105 jego integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105. Ich sytuacja i tak trudna w czasach normalnych, w czasie pandemii sta\u0142a si\u0119 jeszcze trudniejsza. Pandemia nie tylko obna\u017cy\u0142a wszystkie s\u0142abo\u015bci systemu wsparcia tych os\u00f3b, ale stworzy\u0142a te\u017c problemy ca\u0142kiem nowe. Przypatruj\u0105c si\u0119 problemom tych os\u00f3b, widzimy\u202fw wyostrzony\u202fspos\u00f3b problemy ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa: z boku niekiedy wida\u0107 wi\u0119cej, tak\u017ce i to, co wcale \u201emarginalne\u201d nie jest (Kapralski, S.,\u202f2008).<\/p>\n\n\n\n<p>Brakuje jeszcze systematycznych bada\u0144, ca\u0142o\u015bciowo ukazuj\u0105cych sytuacj\u0119 tych os\u00f3b w trakcie pandemii. W naszym stanowisku odwo\u0142ujemy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do danych jako\u015bciowych, zebranych przez nas w trakcie wywiad\u00f3w z ekspertami znaj\u0105cymi sytuacj\u0119 poszczeg\u00f3lnych grup. Aby zachowa\u0107 cho\u0107 pewien poziom metodologicznej standaryzacji naszej analizy, zadawali\u015bmy wszystkim naszym ekspertom cztery podstawowe pytania (o liczebno\u015b\u0107 danej grupy os\u00f3b, o wp\u0142yw pandemii na te osoby, o ich \u017cycie podczas pandemii, o zwi\u0105zane z pandemi\u0105 postulaty tych os\u00f3b), cho\u0107 w oczywisty spos\u00f3b wywiady nie dotyczy\u0142y tylko tych problem\u00f3w. Nie pretendujemy do przedstawienia pe\u0142nego obrazu wp\u0142ywu pandemii na te spo\u0142eczno\u015bci, chcemy jednak ich problemy nag\u0142o\u015bni\u0107 i zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na potrzeb\u0119 opracowania dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 przeciwdzia\u0142a\u0107 d\u0142ugofalowym negatywnym skutkom pandemii COVID-19 dla tych spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>W oczywisty spos\u00f3b nasza analiza nie obejmuje wszystkich grup mniejszo\u015bciowych dotkni\u0119tych pandemi\u0105. Wybieraj\u0105c je kierowali\u015bmy si\u0119 trzema najwa\u017cniejszymi kryteriami. Po pierwsze, chodzi\u0142o nam o grupy du\u017ce i dobrze rozpoznawalne. Po drugie, o grupy, kt\u00f3rych problemy s\u0105 na tyle podobne, \u017ce mo\u017cna potraktowa\u0107 je wsp\u00f3lnie. Po trzecie, wybrali\u015bmy grupy, kt\u00f3re maj\u0105 tak\u017ce problemy specyficzne, kt\u00f3re wymagaj\u0105 odr\u0119bnych indywidualnych rozwi\u0105za\u0144, a kt\u00f3rych niedostrzeganie skazuje te grupy na marginalizacj\u0119 i wykluczenie. W rezultacie stosowania tych trzech kryteri\u00f3w skupili\u015bmy si\u0119 na analizie sytuacji poni\u017cszych grup.<\/p>\n\n\n\n<h2><strong>Osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105\u202f<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Dla tej grupy os\u00f3b pandemia mia\u0142a szczeg\u00f3lnie niekorzystny wp\u0142yw&nbsp;z kilku powod\u00f3w.&nbsp;Po pierwsze, czasowo zatrzyma\u0142 si\u0119 system orzecznictwa o niepe\u0142nosprawno\u015bci i niezdolno\u015bci do pracy, wobec czego \u015bwiadczenia\u202fby\u0142y\u202fwyp\u0142acane z op\u00f3\u017anieniem.&nbsp;Po drugie, wstrzymana zosta\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 plac\u00f3wek\u202frehabilitacyjnych\u202fczy opieku\u0144czych. Niekt\u00f3rzy ludzie, w tym liczni mieszka\u0144cy dom\u00f3w pomocy spo\u0142ecznej, od ponad roku nie wyszli z dom\u00f3w&nbsp;i nawet je\u015bli nieliczni z nich mog\u0105\u202fkontynuowa\u0107 prac\u0119\u202fzdalnie, to pozbawieni s\u0105 kontakt\u00f3w z rodzin\u0105, kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych, nie mog\u0105 korzysta\u0107 z bie\u017c\u0105cej\u202frehabilitacji,\u202fczy niezb\u0119dnych dla zdrowia turnus\u00f3w rehabilitacyjnych. To zamkni\u0119cie w czterech \u015bcianach szczeg\u00f3lnie dramatycznie dotyka osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 intelektualn\u0105 i ich\u202frodziny\u202flub\u202fopiekun\u00f3w. Osoby\u202fz niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 intelektualn\u0105\u202fpozbawione bod\u017ac\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci terapii ka\u017cdego dnia trac\u0105 latami wypracowane umiej\u0119tno\u015bci \u017cyciowe.\u202fDotkliwo\u015b\u0107 tej sytuacji pog\u0142\u0119bia fakt, \u017ce osoby\u202fte\u202fcz\u0119sto nie rozumiej\u0105\u202fani zagro\u017cenia epidemicznego, ani wprowadzonych zasad bezpiecze\u0144stwa.\u202fInne problemy maj\u0105 osoby nies\u0142ysz\u0105ce, kt\u00f3re nie mog\u0105 korzysta\u0107 z\u202fteleporad\u202fmedycznych,&nbsp;a ich kontakty spo\u0142eczne s\u0105 dodatkowo ograniczane tym, \u017ce&nbsp;przez maski nie mog\u0105 czyta\u0107 z ust, co pog\u0142\u0119bia stan niezrozumienia i zagubienia.\u202fPo trzecie, szczeg\u00f3lnie problematyczne w pandemii okaza\u0142o si\u0119 wykluczenie informacyjne os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami, cz\u0119sto wynikaj\u0105ce z braku&nbsp;narz\u0119dzi&nbsp;komunikacyjnych (np. brak komunikat\u00f3w dla os\u00f3b nies\u0142ysz\u0105cych)&nbsp;umo\u017cliwiaj\u0105cych osobom z niepe\u0142nosprawno\u015bciami&nbsp;nie tylko kontakty spo\u0142eczne,&nbsp;ale i prac\u0119 czy&nbsp;edukacje zdaln\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/eur-lex.europa.eu\/LexUriServ\/LexUriServ.do?uri=COM:2010:0636:FIN:pl:PDF\">Europejska strategia w sprawie niepe\u0142nosprawno\u015bci przygotowana na lata 2010\u20132020<\/a>\u202f promuje ide\u0119 zamiany opieki instytucjonalnej na opiek\u0119 w ramach lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Takie podej\u015bcie, odpowiednio wdra\u017cane, szczeg\u00f3lnie w trakcie pandemii&nbsp;by\u0142oby szans\u0105 dla os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami dla pe\u0142nego w\u0142\u0105czenia si\u0119 w \u017cycie spo\u0142ecze\u0144stwa oraz gwarancj\u0105 respektowania ich fundamentalnych praw.&nbsp;Deinstytucjonalizacja&nbsp;zniwelowa\u0142aby tak\u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 problem\u00f3w, z kt\u00f3rymi osoby te borykaj\u0105 si\u0119 w pandemii. Istnieje jednak ryzyko, \u017ce&nbsp;\u2013 tak jak w obecnej pandemii&nbsp;\u2013&nbsp;mniejsze o\u015brodki i&nbsp;organizacje&nbsp;po\u017cytku&nbsp;publicznego&nbsp;zostan\u0105 bez wytycznych i bez wsparcia instytucji pa\u0144stwowych.<\/p>\n\n\n\n<h2><strong>Uchod\u017acy i migranci<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Pandemia COVID-19 zwi\u0119kszy\u0142a problemy, z kt\u00f3rymi borykaj\u0105 si\u0119 uchod\u017acy i migranci w Polsce, cz\u0119\u015bciowo stworzy\u0142a te\u017c zjawiska nowe.&nbsp;Szczeg\u00f3lnie dotkliwe podczas pandemii okaza\u0142y si\u0119 jednak problemy systemowe zwi\u0105zane z brakiem&nbsp;polityki migracyjnej Polski (18 pa\u017adziernika 2016 r. uchylony zosta\u0142 dokument reguluj\u0105cy&nbsp;strategi\u0119&nbsp;pa\u0144stwa w tym zakresie).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kluczowe problemy, z kt\u00f3rymi podczas pandemii borykali si\u0119&nbsp;uchod\u017acy i migranci&nbsp;w Polsce to:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>brak dost\u0119pu do procedury uchod\u017aczej i czasowe zamkni\u0119cie przej\u015b\u0107 granicznych,&nbsp;<\/li><li>przewlek\u0142o\u015b\u0107 post\u0119powa\u0144 legalizacyjnych uniemo\u017cliwiaj\u0105ca m.in. legalne podj\u0119cie pracy,<\/li><li>za\u0142amanie na rynku pracy, kt\u00f3re w przypadku wielu cudzoziemc\u00f3w oznacza\u0142o brak \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, utrat\u0119 miejsca zamieszkania oraz brak dost\u0119pu do \u015bwiadcze\u0144 socjalnych,&nbsp;<\/li><li>wykluczenie informacyjne zwi\u0105zane z brakiem dost\u0119pu do sprz\u0119tu, brakiem kompetencji informatycznych, nieznajomo\u015bci\u0105 j\u0119zyka&nbsp;<\/li><li>brak dost\u0119pu lub trudno\u015bci z dost\u0119pem do edukacji zdalnej dzieci cudzoziemc\u00f3w (brak komputer\u00f3w, oprogramowania i sprz\u0119tu, brak dost\u0119pu do sieci, brak wsparcia, bariera j\u0119zykowa utrudniaj\u0105ca zrozumienie komunikat\u00f3w, brak kompetencji teleinformatycznych rodzic\u00f3w) i zwi\u0105zane z tym poczucie marginalizacji, rosn\u0105ce zagro\u017cenie rozwoju psychofizycznego i procesu integracji tych dzieci,<\/li><li>niedostosowanie o\u015brodk\u00f3w dla uchod\u017ac\u00f3w do potrzeb kwarantanny i izolacji.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Olbrzymi\u0105 rol\u0119 w przeciwdzia\u0142aniu skutkom pandemii na sytuacj\u0119&nbsp;uchod\u017ac\u00f3w i migrant\u00f3w w Polsce odgrywaj\u0105 organizacje pozarz\u0105dowe. Obecnie kluczowe jest jednak nie tylko wsparcie dzia\u0142alno\u015bci tych organizacji, ale i stworzenie rozwi\u0105za\u0144 systemowych skupionych na \u0142agodzeniu skutk\u00f3w pandemii COVID-19 na sytuacje uchod\u017ac\u00f3w i migrant\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2><strong>Osoby w kryzysie bezdomno\u015bci<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Osoby w kryzysie bezdomno\u015bci funkcjonuj\u0105 w bardzo r\u00f3\u017cnych przestrzeniach,&nbsp;m.in w o\u015brodkach dla bezdomnych, w miejscach niemieszkalnych&nbsp;(pustostany, domki dzia\u0142kowe, piwnice,&nbsp;\u015bmietniki, etc.)&nbsp;i w przestrzeni publicznej. W ka\u017cdej z nich pandemia stwarza inne trudno\u015bci i inne ryzyka. Olbrzymim wyzwaniem jest zapewnienie ci\u0105g\u0142o\u015bci pracy o\u015brodk\u00f3w&nbsp;pomocy&nbsp;w warunkach ryzyka epidemicznego. O\u015brodki prowadzone s\u0105 prawie wy\u0142\u0105cznie przez organizacje pozarz\u0105dowe i w pierwszych miesi\u0105cach pandemii musia\u0142y funkcjonowa\u0107 bez wytycznych i bez bud\u017cet\u00f3w&nbsp;na \u015brodki przeciwepidemiczne. Tak jak i inne wspomniane wcze\u015bniej o\u015brodki, plac\u00f3wki dla bezdomnych s\u0105 r\u00f3wnie\u017c niedostosowane do warunk\u00f3w izolacji, niesienie pomocy oznacza wi\u0119c ryzyko zar\u00f3wno dla ich mieszka\u0144c\u00f3w, jak i dla pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Pandemia dotkn\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c osoby w kryzysie bezdomno\u015bci przebywaj\u0105ce poza plac\u00f3wkami. Z powodu mniejszego ruchu w mie\u015bcie osoby utrzymuj\u0105ce si\u0119 z datk\u00f3w pozbawione by\u0142y \u015brodk\u00f3w do \u017cycia. W pierwszych miesi\u0105cach pandemii plac\u00f3wki interwencyjne (jad\u0142odajnie i noclegownie) zosta\u0142y zamkni\u0119te i do tej pory nie wr\u00f3ci\u0142y do funkcjonowania w pe\u0142nym zakresie. W wyniku czasowego zamkni\u0119cia jad\u0142odajni i noclegowni osoby przebywaj\u0105ce w przestrzeni publicznej lub w miejscach niemieszkalnych zosta\u0142y wi\u0119c pozbawione zar\u00f3wno miejsca do \u017cycia, jak i jedzenia. Dlatego, mimo \u017ce pracownicy plac\u00f3wek interwencyjnych ani&nbsp;pracownicy socjalni&nbsp;nie zostali uwzgl\u0119dnieni w Narodowym Programie Szczepie\u0144, przez wiele miesi\u0119cy nie\u015bli pomoc potrzebuj\u0105cym bez wsparcia w zakresie ochrony przeciwepidemicznej.<\/p>\n\n\n\n<p>Postulaty p\u0142yn\u0105ce od os\u00f3b i organizacji nios\u0105cych pomoc osobom w sytuacji bezdomno\u015bci dotycz\u0105 g\u0142\u00f3wnie:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul><li>przygotowania wytycznych post\u0119powania w trakcie pandemii dla o\u015brodk\u00f3w i pracownik\u00f3w socjalnych&nbsp;<\/li><li>obj\u0119cia ochron\u0105 medyczn\u0105 pracownik\u00f3w socjalnych i ich rodzin (testy, szczepienia, pomoc medyczna)&nbsp;<\/li><li>zwi\u0119kszenia liczby miejsc w o\u015brodkach i dostosowania ich do potrzeb os\u00f3b wymagaj\u0105cych opieki (niepe\u0142nosprawnych lub chorych)<\/li><li>podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 przeciwdzia\u0142aj\u0105cych wykluczeniu informacyjnemu.&nbsp;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>W obliczu trudnej sytuacji na rynku pracy mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce skala zjawiska bezdomno\u015bci w najbli\u017cszych latach b\u0119dzie ros\u0142a. Dlatego ju\u017c teraz warto podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania wspieraj\u0105ce wydolno\u015b\u0107 o\u015brodk\u00f3w dla os\u00f3b bezdomnych, organizacji pozarz\u0105dowych nios\u0105cych pomoc osobom w kryzysie bezdomno\u015bci&nbsp;oraz dom\u00f3w pomocy spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n<h2><strong>Podsumowanie<\/strong>&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>Populacja, kt\u00f3ra do\u015bwiadcza pandemii COVID-19 na terytorium Polski jest z\u0142o\u017cona z wielu grup, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych&nbsp;s\u0105 spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3re&nbsp;pozostaj\u0105 na obrze\u017cach og\u00f3lnej polityki zwalczania pandemii w Polsce. Grupy te borykaj\u0105 si\u0119 z problemami wsp\u00f3lnymi, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 im stawienia czo\u0142a zagro\u017ceniom zwi\u0105zanym&nbsp;z pandemi\u0105. S\u0105 to:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ol><li>ograniczony dost\u0119p do informacji o pandemii z racji bariery j\u0119zykowej czy materialnej,<\/li><li>ograniczony dost\u0119p do ochrony zdrowia, w tym profilaktyki&nbsp;i&nbsp;us\u0142ug&nbsp;rehabilitacyjnych,<\/li><li>niedostosowane do&nbsp;wymog\u00f3w&nbsp;pandemii o\u015brodki&nbsp;pomocy (np.&nbsp;terapii, o\u015brodki dla uchod\u017ac\u00f3w,&nbsp;o\u015brodki dla os\u00f3b w kryzysie bezdomno\u015bci,&nbsp;o\u015brodki dla os\u00f3b uzale\u017cnionych,&nbsp;domy pomocy spo\u0142ecznej, o\u015brodki wychowawczo-opieku\u0144cze), oraz brak procedur&nbsp;przeciwepidemicznych&nbsp;i \u015brodk\u00f3w finansowych&nbsp;na realizacje wprowadzanych z czasem wymog\u00f3w przeciwepidemicznych,&nbsp;<\/li><li>ograniczone wsparcie finansowe, kt\u00f3re otrzymuj\u0105 pomagaj\u0105ce tym osobom organizacje pozarz\u0105dowe,&nbsp;<\/li><li>brak odpowiedniego wsparcia edukacji dzieci z tych grup,<\/li><li>wzrost bezrobocia i ub\u00f3stwa.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>Pr\u00f3cz przedstawicieli grup mniejszo\u015bciowych wymienionych w tym tek\u015bcie jest te\u017c szereg innych os\u00f3b, kt\u00f3re dotkliwie odczu\u0142y wp\u0142yw pandemii. S\u0105 to m.in. osoby problemowo u\u017cywaj\u0105ce narkotyk\u00f3w, pacjenci r\u00f3\u017cnego typu o\u015brodk\u00f3w terapeutycznych, mieszka\u0144cy dom\u00f3w pomocy spo\u0142ecznej i o\u015brodk\u00f3w wychowawczo-opieku\u0144czych, czy osoby dotkni\u0119te przemoc\u0105 w rodzinie lub osoby nieheteronormatywne. Pandemia utrudni\u0142a funkcjonowanie plac\u00f3wek nios\u0105cych pomoc tym osobom. Im lepiej plac\u00f3wki te b\u0119d\u0105 przygotowane do \u015bwiadczenia us\u0142ug w trakcie pandemii tym koszty realne, psychologiczne, a tak\u017ce zdrowotne dla os\u00f3b z nich korzystaj\u0105cych, ale tak\u017ce tych w nich pracuj\u0105cych, b\u0119d\u0105 ograniczone. W przypadku os\u00f3b nieheteronormatywnych problemem jest tak\u017ce konieczno\u015b\u0107 przebywania w cz\u0119sto wrogim \u015brodowisku rodzinnym i nara\u017cenie na przemoc. Dodatkowo, osoby te w trakcie pandemii sta\u0142y si\u0119 celami atak\u00f3w politycznych i mowy nienawi\u015bci, co pog\u0142\u0119bia\u0142o ich stres i rodzi\u0142o szereg problem\u00f3w natury psychologicznej.<\/p>\n\n\n\n<p>Bardziej&nbsp;szczeg\u00f3\u0142owe om\u00f3wienie ka\u017cdej z tych grup oraz zidentyfikowanych problem\u00f3w wykracza poza ramy tego opracowania. Jednak uwa\u017camy, \u017ce wp\u0142yw pandemii na wspomniane spo\u0142eczno\u015bci utrzyma si\u0119 znacznie d\u0142u\u017cej ni\u017c samo ryzyko epidemiczne, dlatego problemy te powinny by\u0107 pilnie&nbsp;uwzgl\u0119dnione&nbsp;przez decydent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Ju\u017c teraz jasne jest, \u017ce:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul><li>odpowiedzi\u0105 na dodatkowe trudno\u015bci wywo\u0142ane przez pandemi\u0119 jest wsparcie&nbsp;samorz\u0105d\u00f3w na rzecz realizacji dzia\u0142a\u0144 wspieraj\u0105cych grupy obywateli najbardziej dotkni\u0119tych przez pandemi\u0119&nbsp;<\/li><li>w przeciwdzia\u0142aniu skutkom pandemii oraz wykluczeniu os\u00f3b z grup mniejszo\u015bciowych kluczowe jest zaanga\u017cowanie organizacji pozarz\u0105dowych i wolontariuszy, st\u0105d niezb\u0119dne jest wsparcie ich dzia\u0142ania bud\u017cetem zapewniaj\u0105cym \u015brodki na inwestycje przeciwepidemiczne (np. na dostosowanie o\u015brodk\u00f3w do potrzeb kwarantanny), testy, oraz wsparcie i ochron\u0119&nbsp;pracownik\u00f3w socjalnych (w tym&nbsp;streetworker\u00f3w),<\/li><li>niezb\u0119dna jest edukacja wraz z narz\u0119dziami edukacyjnymi dostosowanymi do os\u00f3b ze szczeg\u00f3lnymi potrzebami (dost\u0119pne w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach materia\u0142y edukacyjne i system wsparcia nauczycieli, kt\u00f3rzy prowadz\u0105 edukacj\u0119 zdaln\u0105 os\u00f3b ze szczeg\u00f3lnymi potrzebami)<\/li><li>konieczne jest przeciwdzia\u0142anie wykluczeniu informacyjnemu i cyfrowemu\u202fos\u00f3b z grup mniejszo\u015bciowych,<\/li><li>kluczowe jest wsparcie os\u00f3b najbardziej dotkni\u0119tych podczas pandemii w kontek\u015bcie zagro\u017cenia zdrowia psychicznego.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Grupy mniejszo\u015bciowe s\u0105 bardziej zagro\u017cone dystansowaniem si\u0119, gdy\u017c ich \u017cycie i funkcjonowanie jest \u015bci\u015ble uzale\u017cnione od cz\u0119stych i bliskich kontakt\u00f3w mi\u0119dzyludzkich, a je\u015bli z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w nie mog\u0105 (nie potrafi\u0105) podda\u0107 si\u0119 restrykcjom i ograniczeniom &#8211; staj\u0105 si\u0119 \u0142atwym celem ataku dla SARS-CoV-2.<\/p>\n\n\n\n<p>Pami\u0119tajmy, \u017ce ka\u017cdy z nas b\u0119dzie w pe\u0142ni bezpieczny od gro\u017aby COVID-19 dopiero wtedy, gdy wszyscy b\u0119d\u0105 bezpieczni.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119kujemy za materia\u0142y i wk\u0142ad do tego tekstu ekspertkom z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich&nbsp;\u2013&nbsp;Kamili Do\u0142owskiej, Jolancie Nowakowskiej,&nbsp;Joannie&nbsp;Subko,&nbsp;Monice Wiszy\u0144skiej, a tak\u017ce&nbsp;Tomaszowi Przybyszewskiemu z Fundacji Integracja, Piotrowi&nbsp;Bystrianinowi&nbsp;z Fundacji Ocalenie, Marii Z\u0142onkiewicz z Fundacji Polska Go\u015bcinno\u015b\u0107, Janinie Ochojskiej z Polskiej Akcji Humanitarnej,&nbsp;Adrianie Porowskiej ze Stowarzyszenia Misja&nbsp;Kamilia\u0144ska,&nbsp;Karolowi&nbsp;Grygorukowi&nbsp;ze Stowarzyszenia Serce Miasta, Magdalenie&nbsp;Ankiersztejn-Bartczak z Fundacji Edukacji Spo\u0142ecznej, Arturowi Malczewskiemu z Krajowego Biura Przeciwdzia\u0142ania Narkomanii&nbsp;oraz&nbsp;Paw\u0142owi Moczyd\u0142owskiemu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2><strong>O zespole<\/strong>&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>Interdyscyplinarny zesp\u00f3\u0142 doradczy ds. COVID-19 powo\u0142ano w PAN 30 czerwca 2020 roku. Przewodnicz\u0105cym grupy jest prezes PAN prof. Jerzy Duszy\u0144ski, a jego zast\u0119pc\u0105 \u2013 prof. Krzysztof&nbsp;Pyr\u0107&nbsp;(Uniwersytet Jagiello\u0144ski). Funkcj\u0119 sekretarza pe\u0142ni dr Anna Plater-Zyberk&nbsp;(Polska Akademia Nauk). Cz\u0142onkami zespo\u0142u s\u0105 ponadto:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul><li>dr Aneta Afelt (Uniwersytet Warszawski),<\/li><li>prof. Ma\u0142gorzata Kossowska (Uniwersytet Jagiello\u0144ski),<\/li><li>prof. Rados\u0142aw Owczuk (Gda\u0144ski Uniwersytet Medyczny),<\/li><li>dr hab. Anna Ochab-Marcinek (Instytut Chemii Fizycznej PAN),<\/li><li>dr Wojciech Paczos (Instytut Nauk Ekonomicznych PAN, Cardiff University),<\/li><li>dr hab. Magdalena Rosi\u0144ska (Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego \u2013 Pa\u0144stwowy Zak\u0142ad Higieny),<\/li><li>prof. Andrzej Rychard (Instytut Filozofii i Socjologii PAN),<\/li><li>dr hab. Tomasz Smiatacz (Gda\u0144ski Uniwersytet Medyczny).<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Wszystkie analizy przygotowane przez Grup\u0119 ds. COVID-19 s\u0105 dost\u0119pne na stronie PAN w j\u0119zykach <a href=\"https:\/\/informacje.pan.pl\/index.php\/zespol-ds-covid-19\">polskim<\/a> i <a href=\"https:\/\/institution.pan.pl\/index.php\/covid-19-advisory-team\">angielskim<\/a>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Raporty i \u017ar\u00f3d\u0142a:&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gardocka, T., Jagie\u0142\u0142o, D., Pandemia COVID-19 a prawa i wolno\u015bci obywatela (2021) Seria: Monografie Prawnicze&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kurowski, K., Bia\u0142ek, I.,&nbsp;et al.,&nbsp;Potrzebujemy skoordynowanych dzia\u0142a\u0144. Osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bciami pisz\u0105 do premiera (2020)&nbsp;<a href=\"https:\/\/wiez.pl\/2020\/04\/01\/potrzebujemy-skoordynowanych-dzialan-list-srodowiska-osob-z-niepelnosprawnosciami-do-premiera\/\">https:\/\/wiez.pl\/2020\/04\/01\/potrzebujemy-skoordynowanych-dzialan-list-srodowiska-osob-z-niepelnosprawnosciami-do-premiera\/<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Borowska, B.,&nbsp;Kotyniewicz, K., Petycja \u015brodowiska os\u00f3b nies\u0142ysz\u0105cych (2020)&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.pzg.org.pl\/2020\/03\/petycja\/\">https:\/\/www.pzg.org.pl\/2020\/03\/petycja\/<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kotyniewicz, K., Apel do medi\u00f3w (2020)&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.pzg.org.pl\/2020\/03\/apel-do-mediow\/\">https:\/\/www.pzg.org.pl\/2020\/03\/apel-do-mediow\/<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u017cejewski, C.,&nbsp;Bugalska, A.,&nbsp;et al.,&nbsp;List otwarty do Prezydenta RP i Prezesa Rady Ministr\u00f3w w sprawie wsparcia prac nad strategi\u0105 rozwoju us\u0142ug spo\u0142ecznych i zdrowotnych oraz procesu&nbsp;deinstytucjonalizacji&nbsp;w Polsce (2020)&nbsp;<a href=\"https:\/\/firr.org.pl\/2020\/11\/10\/list-otwarty-do-prezydenta-rp-i-prezesa-rady-ministrow-w-sprawie-wsparcia-prac-nad-strategia-rozwoju-uslug-spolecznych-i-zdrowotnych-oraz-procesu-deinstytucjonalizacji-w-polsce\/\">https:\/\/firr.org.pl\/2020\/11\/10\/list-otwarty-do-prezydenta-rp-i-prezesa-rady-ministrow-w-sprawie-wsparcia-prac-nad-strategia-rozwoju-uslug-spolecznych-i-zdrowotnych-oraz-procesu-deinstytucjonalizacji-w-polsce\/<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Zawadka, J., Plewko, J.,&nbsp;et al.,&nbsp;Problemy student\u00f3w Uniwersytetu Warszawskiego ze specyficznymi trudno\u015bciami w uczeniu si\u0119 podczas nauczania zdalnego zwi\u0105zanego z epidemi\u0105 COVID-19&nbsp;<a href=\"https:\/\/bon.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/raport_problemy_studentow_uw_covid_19.pdf\">https:\/\/bon.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/raport_problemy_studentow_uw_covid_19.pdf<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Pisula, E., Percepcja sytuacji pandemii, deklarowane zachowanie i symptomy l\u0119ku oraz depresji u os\u00f3b doros\u0142ych ze spektrum autyzmu w pocz\u0105tkowej fazie pandemii COVID-19 (2021)&nbsp;<a href=\"http:\/\/psych.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/98\/2021\/03\/Osoby_ze_spektrum_autyzmu_w_poczatkowej-fazie_pandemii_COVID-19_Ewa_Pisula_2021-1.pdf\">http:\/\/psych.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/98\/2021\/03\/Osoby_ze_spektrum_autyzmu_w_poczatkowej-fazie_pandemii_COVID-19_Ewa_Pisula_2021-1.pdf<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Wolska, D.,Subiektywna jako\u015b\u0107 \u017cycia w ocenie os\u00f3b doros\u0142ych z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 intelektualn\u0105 aktywnych zawodowo &#8211; przed i w czasie pandemii&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.bardziejkochani.pl\/fileadmin\/user_upload\/Jakosc_zycia_Danuta._Wolska.docx.pdf\">https:\/\/www.bardziejkochani.pl\/fileadmin\/user_upload\/Jakosc_zycia_Danuta._Wolska.docx.pdf<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dani\u0142owska, S.,Gawska, A.,Praca a&nbsp;koronawirus<em>.&nbsp;<\/em>Czy osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 strac\u0105 prac\u0119? (2020)&nbsp;<a href=\"https:\/\/aktywizacja.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Badanie-os%C3%B3b-z-niepe%C5%82nosprawno%C5%9Bciami-Praca-a-koronawirus.-Czy-osoby-z-niepe%C5%82nosprawno%C5%9Bciami-strac%C4%85-prac%C4%99.pdf\">https:\/\/aktywizacja.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Badanie-os%C3%B3b-z-niepe%C5%82nosprawno%C5%9Bciami-Praca-a-koronawirus.-Czy-osoby-z-niepe%C5%82nosprawno%C5%9Bciami-strac%C4%85-prac%C4%99.pdf<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ujh\u00e1zyov\u00e1, M.,&nbsp;Waerniers, R., The role of&nbsp;equality&nbsp;bodies&nbsp;during&nbsp;the covid-19&nbsp;pandemic&nbsp;(2021) zbiorczy raport o dyskryminacji przygotowany przez Organizacj\u0119 EQUINET&nbsp;<a href=\"https:\/\/equineteurope.org\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/equinet_covid19-factsheet-A4_DEF.pdf\">https:\/\/equineteurope.org\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/equinet_covid19-factsheet-A4_DEF.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Crowley, N.,Equality in the Time of Covid-19: Learning from Equality Body Initiatives (2021)&nbsp;<a href=\"https:\/\/equineteurope.org\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Equality_Covid19_NEBs-2.pdf\">https:\/\/equineteurope.org\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Equality_Covid19_NEBs-2.pdf<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Cope, B.,&nbsp;Keryk, M.,&nbsp;Kyliushyk, I., Sytuacja ukrai\u0144skich migrantek w Polsce w czasie COVID-19 (2021)&nbsp;<a href=\"https:\/\/pl.boell.org\/sites\/default\/files\/2021-03\/Sytuacja%20ukrai%C5%84skich%20migrantek%20w%20PL.pdf\">https:\/\/pl.boell.org\/sites\/default\/files\/2021-03\/Sytuacja%20ukrai%C5%84skich%20migrantek%20w%20PL.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Malczewski, A., Przeciwdzia\u0142anie uzale\u017cnieniom a pandemia COVID-19 w 2020 roku (2021)&nbsp;<a href=\"https:\/\/siu.praesterno.pl\/artykul\/705\">https:\/\/siu.praesterno.pl\/artykul\/705<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Malczewski, A., The impact of the COVID-19 epidemic on drug services, drug users and drug market in Poland &#8211; findings of the rapid situation assessment (2020)&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/341510065_The_impact_of_the_COVID-19_epidemic_on_drug_services_drug_users_and_drug_market_in_Poland_-findings_of_the_rapid_situation_assessment\">https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/341510065_The_impact_of_the_COVID-19_epidemic_on_drug_services_drug_users_and_drug_market_in_Poland_-findings_of_the_rapid_situation_assessment<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Pa\u0144stwowy Fundusz Rehabilitacji Os\u00f3b Niepe\u0142nosprawnych, Dzia\u0142ania zwi\u0105zane z epidemi\u0105 Covid-19 podejmowane przez pracodawc\u00f3w zatrudniaj\u0105cych osoby niepe\u0142nosprawne (2020)&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.pfron.org.pl\/fileadmin\/News\/centralne\/2020\/2020-07-27_Raport_covid\/RaportBadaniePracodawcow_Covid19.pdf\">https:\/\/www.pfron.org.pl\/fileadmin\/News\/centralne\/2020\/2020-07-27_Raport_covid\/RaportBadaniePracodawcow_Covid19.pdf<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Biuro Rzecznik Praw&nbsp;Obywatelskich,&nbsp;Czy mieszkaj\u0105cy w Polsce cudzoziemcy mog\u0105 zaszczepi\u0107 si\u0119 przeciwko covid-19? (2021)&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.rpo.gov.pl\/pl\/content\/cudzoziemcy-szczepienie-covid-19-faq-11-lutego-2021\">https:\/\/www.rpo.gov.pl\/pl\/content\/cudzoziemcy-szczepienie-covid-19-faq-11-lutego-2021<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>OECD,&nbsp;The&nbsp;impact of COVID-19 on student equity and inclusion: Supporting vulnerable students during school closures and school re-openings (2020)&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.oecd.org\/coronavirus\/policy-responses\/the-impact-of-covid-19-on-student-equity-and-inclusion-supporting-vulnerable-students-during-school-closures-and-school-re-openings-d593b5c8\/\">https:\/\/www.oecd.org\/coronavirus\/policy-responses\/the-impact-of-covid-19-on-student-equity-and-inclusion-supporting-vulnerable-students-during-school-closures-and-school-re-openings-d593b5c8\/<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>UNICEF, A checklist for UNICEF staff on factors to consider when planning COVID-19 education response&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.unicef.org\/disabilities\/files\/All_means_All_-_Equity_and_Inclusion_in_COVID-19_EiE_Response.pdf\">https:\/\/www.unicef.org\/disabilities\/files\/All_means_All_-_Equity_and_Inclusion_in_COVID-19_EiE_Response.pdf<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>United Nations, Policy Brief: Education during COVID-19 and beyond(2020)&nbsp;<a href=\"https:\/\/unsdg.un.org\/sites\/default\/files\/2020-08\/sg_policy_brief_covid-19_and_education_august_2020.pdf\">https:\/\/unsdg.un.org\/sites\/default\/files\/2020-08\/sg_policy_brief_covid-19_and_education_august_2020.pdf<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>United Nations, Policy Brief: COVID-19 and the Need for Action on Mental Health (2020)&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.un.org\/sites\/un2.un.org\/files\/un_policy_brief-covid_and_mental_health_final.pdf\">https:\/\/www.un.org\/sites\/un2.un.org\/files\/un_policy_brief-covid_and_mental_health_final.pdf<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>United Nations, Rights of persons with disabilities (2021) Human Rights Council&nbsp;<a href=\"https:\/\/undocs.org\/en\/A\/HRC\/46\/27\">https:\/\/undocs.org\/en\/A\/HRC\/46\/27<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>European Commission, Delivering on the coronavirus global response &#8211; an EU humanitarian air bridge (2020)&nbsp;PE DEVE &#8211; COVID update 5 Annex &#8211; Report on EU HAB (15. 12. 2020).pdf&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105, przebywaj\u0105cy w domach opieki, uchod\u017acy, migranci, osoby w kryzysie bezdomno\u015bci w sumie stanowi\u0105 ponad 20% spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego. Wp\u0142yw pandemii na te grupy utrzyma si\u0119 znacznie d\u0142u\u017cej ni\u017c &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":819,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=818"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":820,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818\/revisions\/820"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/819"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=818"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=818"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=818"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}