{"id":956,"date":"2021-10-27T20:18:46","date_gmt":"2021-10-27T20:18:46","guid":{"rendered":"http:\/\/kijow.pan.pl\/?p=956"},"modified":"2021-10-27T20:20:18","modified_gmt":"2021-10-27T20:20:18","slug":"stanowisko-23-covid-19-a-granice","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kijow.pan.pl\/?p=956","title":{"rendered":"Stanowisko 23: COVID-19 a granice"},"content":{"rendered":"\n

Wirus nie zna granic. Pandemia COVID-19 uwidoczni\u0142a konieczno\u015b\u0107 podj\u0119cia skoordynowanych dzia\u0142a\u0144 na rzecz zdrowia i wsp\u00f3lnego bezpiecze\u0144stwa Polski i Ukrainy.\u202fCz\u0142onkowie zespo\u0142\u00f3w ds. COVID-19 Polskiej Akademii Nauk i Narodowej Akademii Nauk Ukrainy omawiaj\u0105 we wsp\u00f3lnym stanowisku obserwowane podobie\u0144stwa i r\u00f3\u017cnice w pandemii w Polsce i w Ukrainie oraz p\u0142yn\u0105ce z tego wnioski. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

United Nations Cartographic Section, Alex Khristov., CC0, via Wikimedia Commons.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Obecnie w ci\u0105gu kilku godzin mo\u017cna przemie\u015bci\u0107 si\u0119 samolotem z Azji do Europy, czy samochodem z Warszawy do Kijowa. Podr\u00f3\u017ce u\u0142atwiaj\u0105 kontakty mi\u0119dzyludzkie, ale tworz\u0105 r\u00f3wnie\u017c doskona\u0142\u0105 okazj\u0119 do przemieszczania si\u0119 wirusa. Jest to szczeg\u00f3lnie istotne dla s\u0105siaduj\u0105cych ze sob\u0105 kraj\u00f3w.\u202f<\/p>\n\n\n\n

Polsk\u0119 i Ukrain\u0119 wiele \u0142\u0105czy. Miedzy innymi, Polska jest najwi\u0119kszym partnerem mi\u0119dzynarodowym Ukrainy. Dlatego to, co si\u0119 dzieje w Ukrainie, jest wa\u017cne dla Polski, a to, co si\u0119 dzieje w Polsce, ma wp\u0142yw na wiele dzia\u0142a\u0144 podejmowanych w Ukrainie. Pandemia COVID-19\u202fuwidoczni\u0142a konieczno\u015b\u0107 podj\u0119cia wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 na rzecz bezpiecze\u0144stwa i zdrowia s\u0105siaduj\u0105cych ze sob\u0105 kraj\u00f3w. Sp\u00f3jrzmy bli\u017cej na histori\u0119 epidemii COVID-19 w Polsce i w Ukrainie.<\/p>\n\n\n\n

Przebieg epidemii COVID-19 w Polsce<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Pierwsze 50 oficjalnie zarejestrowanych w Polsce przypadk\u00f3w COVID-19 pojawi\u0142o si\u0119 od 4 do 11 marca 2020 r. Osoby te zaka\u017ca\u0142y si\u0119 wirusem g\u0142\u00f3wnie poza granicami Polski, w szczeg\u00f3lno\u015bci we W\u0142oszech, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii czy Norwegii. Ich pobyt w tych krajach by\u0142 zwi\u0105zany z wykonywaniem pracy lub przebywaniem w o\u015brodkach wypoczynkowych w czasie szkolnych ferii zimowych. Pierwsza ofiara \u015bmiertelna wirusa SARS-CoV-2 w Polsce zosta\u0142a stwierdzona 12 marca 2020 r.Od drugiej po\u0142owy marca 2020 r. zaka\u017cenia wirusem SARS-CoV-2 odnotowano ju\u017c na ca\u0142ym terytorium Polski. Wtedy te\u017c rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces koncentracji nowych przypadk\u00f3w zaka\u017ce\u0144 w obr\u0119bie obszar\u00f3w o wysokiej g\u0119sto\u015bci zaludnienia.\u202f<\/p>\n\n\n\n

Polska by\u0142a jednym z pierwszych kraj\u00f3w w Europie, kt\u00f3re wprowadzi\u0142y kontrol\u0119 zdrowia na granicy l\u0105dowej (9 marca). 13 marca zamkni\u0119te zosta\u0142y granice RP, w tym zawieszono pasa\u017cerskie po\u0142\u0105czenia lotnicze. Jednocze\u015bnie jednak prowadzona by\u0142a akcja #LOTdoDOMU, kiedy PLL LOT w zaledwie 3 tygodnie zrealizowa\u0142y 400 lot\u00f3w z 70 miejscowo\u015bci na 5 kontynentach. W konsekwencji, w kwietniu sytuacja epidemiczna w Polsce zmieni\u0142a si\u0119 przez wprowadzenie os\u00f3b zaka\u017conych do lokalnych spo\u0142eczno\u015bci, w kt\u00f3rych dotychczas transmisja wirusa by\u0142a ograniczona. <\/p>\n\n\n\n

Pod koniec kwietnia 2020 r. sytuacja epidemiologiczna si\u0119 ustabilizowa\u0142a. Zosta\u0142o to osi\u0105gni\u0119te po 3 tygodniach od wprowadzenia dzia\u0142a\u0144 izoluj\u0105cych: zamkni\u0119cia szk\u00f3\u0142, przesuni\u0119cia aktywno\u015bci zawodowej z miejsc pracy do dom\u00f3w, zamkni\u0119cia centr\u00f3w handlowych, sklep\u00f3w wielkoformatowych, ograniczenia kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych, wprowadzenia zakazu podr\u00f3\u017cowania i przebywania w miejscach publicznych. Dalsze badania wykaza\u0142y, \u017ce wczesne interwencje przeciwepidemiczne okaza\u0142y si\u0119 najbardziej skuteczne w ograniczaniu rozprzestrzeniania si\u0119 pandemii.<\/p>\n\n\n\n

Sytuacja epidemiczna zmieni\u0142a si\u0119 jednak drastycznie jesieni\u0105 2020 r., a bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 szybkiego rozwoju epidemii by\u0142o rozlu\u017anienie restrykcji (cz\u0119\u015bciowe otwarcie przestrzeni powietrznej, powr\u00f3t do pe\u0142nej aktywno\u015bci spo\u0142ecznej, w tym otwarcie szk\u00f3\u0142). Pocz\u0105wszy od po\u0142owy wrze\u015bnia, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 gwa\u0142towny przyrost liczby wykrywanych infekcji. Wprowadzane od ko\u0144ca wrze\u015bnia restrykcje administracyjne aktywno\u015bci spo\u0142ecznej (ograniczenie liczby os\u00f3b w trakcie zgromadze\u0144, limity w lokalach gastronomicznych, edukacja zdalna w szko\u0142ach i uczelniach, odwo\u0142anie planowych przyj\u0119\u0107 do szpitali i telemedycyna), a od 24 pa\u017adziernika \u2013 lockdown, nie zatrzyma\u0142y ju\u017c szybkiego przyrastania liczby os\u00f3b zaka\u017conych. Na koniec 2020 r. w Polsce oficjalnie odnotowano \u0142\u0105cznie nieomal 1 300 000 zaka\u017ce\u0144 oraz 28 524 zgony z powodu COVID-19. Znacz\u0105c\u0105 liczb\u0119 ofiar stanowili seniorzy, w tym mieszka\u0144cy dom\u00f3w opieki.<\/p>\n\n\n\n

Oko\u0142o po\u0142owy grudnia 2020 r. w Polsce pojawi\u0142 si\u0119 wariant Alfa SARS-CoV-2. Mia\u0142o to zwi\u0105zek z przyjazdami na okres \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia i Nowego Roku os\u00f3b pracuj\u0105cych poza granicami kraju, szczeg\u00f3lnie w Wielkiej Brytanii. Konsekwencj\u0105 tego by\u0142a wysoka liczba nowych zaka\u017ce\u0144 na pocz\u0105tku 2021 r. oraz gwa\u0142towny przyrost zachorowa\u0144 w wiosennej fali. Fali zaka\u017ce\u0144 towarzyszy\u0142a r\u00f3wnie\u017c fala zgon\u00f3w, op\u00f3\u017aniona w przebiegu o oko\u0142o 2 tygodnie od wykrycia zaka\u017cenia.\u202f<\/p>\n\n\n\n

Liczba wykrywanych przypadk\u00f3w w okresie letnim 2021 r. nie przekracza\u0142a 300 zaka\u017ce\u0144 na dob\u0119. Od po\u0142owy lipca zn\u00f3w jednak zacz\u0119\u0142a wzrasta\u0107, a ju\u017c w drugiej po\u0142owie wrze\u015bnia osi\u0105gn\u0119\u0142a ponad 900 zaka\u017ce\u0144 na dob\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W grudniu 2020 r. rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 program dobrowolnych i bezp\u0142atnych szczepie\u0144 przeciwko COVID-19. W Polsce stosowane by\u0142y szczepionki Pfizer\/BioNTech, Moderna, AstraZeneca oraz Johnson & Johnson. Program szczepie\u0144 nie zd\u0105\u017cy\u0142 jednak efektywnie ograniczy\u0107 rozmiar\u00f3w epidemii, poniewa\u017c kolejna fala pandemii wyst\u0105pi\u0142a ju\u017c wiosn\u0105 2021 r. Aktualnie, 25 wrze\u015bnia 2021 r., w pe\u0142ni zaszczepionych jest ok. 19 mln Polak\u00f3w. Wci\u0105\u017c du\u017cym problemem jest jednak niepe\u0142ne zaszczepienie senior\u00f3w i niski odsetek zaszczepionych uczni\u00f3w w wieku 12-18 lat. Szczepienie uczni\u00f3w w tym wieku mo\u017cliwe jest w Polsce od czerwca 2021 r.<\/p>\n\n\n\n

Przewidywania dalszego przebiegu epidemii w Polsce<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W warunkach powrotu do pe\u0142nego funkcjonowania (otwarcie szk\u00f3\u0142, us\u0142ug, powr\u00f3t do stacjonarnego nauczania na uniwersytetach etc.), przy dominuj\u0105cym w\u015br\u00f3d zaka\u017conych wariancie Delta SARS-CoV-2, ju\u017c w po\u0142owie lipca 2021 r. rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wyk\u0142adniczy wzrost liczby wykrytych przypadk\u00f3w, oznaczaj\u0105cy kolejn\u0105 fal\u0119 zachorowa\u0144. Dynamika przyrostu zaka\u017ce\u0144 jest niemal bli\u017aniacza jak w tym samym okresie w 2020 r. Prognozy opracowane przez dwie grupy badawcze: ICM z Uniwersytetu Warszawskiego i MOCOS z Politechniki Wroc\u0142awskiej zgodnie wskazuj\u0105, \u017ce na prze\u0142omie pa\u017adziernika i listopada 2021 r. liczba zaka\u017ce\u0144 osi\u0105gnie 30 tys. na dob\u0119. Prognozowana jest r\u00f3wnie\u017c kolejna fala zgon\u00f3w, w scenariuszu pesymistycznym szacowana nawet do 40 tys. os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Przebieg epidemii COVID-19 w Ukrainie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Pocz\u0105tki epidemii w Ukrainie s\u0105 bardzo podobne do sytuacji epidemicznej w Polsce. Pierwszych 100 przypadk\u00f3w COVID-19 w Ukrainie zarejestrowano do 25 marca 2020 r, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w zaka\u017ce\u0144 pochodzi\u0142a z zagranicy. Pierwsz\u0105 \u015bmierteln\u0105 ofiar\u0119 COVID-19 zarejestrowano 13 marca 2020 r. By\u0142a ni\u0105 71-letnia kobieta, kt\u00f3ra niedawno przed zachorowaniem wr\u00f3ci\u0142a z Polski. <\/p>\n\n\n\n

W celu zahamowania rozprzestrzeniania si\u0119 infekcji 17 marca 2020 r. w Ukrainie og\u0142oszono lockdown. 6 kwietnia natomiast wprowadzono zaostrzone restrykcje obejmuj\u0105ce zamkni\u0119cie szk\u00f3\u0142, uczelni, galerii handlowych czy klub\u00f3w fitness. Aby ograniczy\u0107 transmisje mi\u0119dzy regionami, transport publiczny na terenie kraju zosta\u0142 ograniczony do absolutnego minimum. Wprowadzono te\u017c obowi\u0105zek noszenia maseczek w miejscach publicznych. Wczesne wprowadzenie lockdownu ustabilizowa\u0142o rozprzestrzenienie si\u0119 epidemii do prze\u0142omu kwietnia i maja 2020 r. Od po\u0142owy maja do ko\u0144ca lipca dzienna liczba zarejestrowanych przypadk\u00f3w spad\u0142a do poziomu od 400 do 900.<\/p>\n\n\n\n

Wiosn\u0105 2020 r. system testowania i wykrywania przypadk\u00f3w COVID-19 by\u0142 jeszcze w fazie rozwoju, dlatego trudno jest okre\u015bli\u0107, jaka by\u0142a prawdziwa liczba os\u00f3b zaka\u017conych w tym okresie. Jednak\u017ce analiza danych dotycz\u0105cych nadmiernej \u015bmiertelno\u015bci wskaza\u0142a, \u017ce wczesne restrykcje, wprowadzone zar\u00f3wno w Polsce i w Ukrainie, skutecznie zahamowa\u0142y rozprzestrzenienie si\u0119 infekcji. Na tym etapie w obu krajach, w odr\u00f3\u017cnieniu od niekt\u00f3rych kraj\u00f3w europejskich (takich jak Wielka Brytania, Hiszpania, W\u0142ochy), zaobserwowano brak wzrostu liczby zgon\u00f3w. Sta\u0142y wzrost wska\u017anika zaka\u017ce\u0144 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w sierpniu 2020 r. zczasem podwojenia przypadk\u00f3w wynosz\u0105cym ok. 4 tygodni.Szczyt tej fali epidemii przypad\u0142 na pocz\u0105tku grudnia. Do pocz\u0105tku 2021 r. oficjalnie zarejestrowano prawie 20 tys. przypadk\u00f3w zgon\u00f3w zwi\u0105zanych z COVID-19, jednak\u017ce analiza nadmiernej \u015bmiertelno\u015bci pokazuje, \u017ce liczba zgon\u00f3w by\u0142a co najmniej dwukrotnie zani\u017cona. Od lutego 2021 r. rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w Ukrainie nowa fala wiosenna, kt\u00f3ra by\u0142a wy\u017csza od fali jesiennej. Wiosenna fala osi\u0105gn\u0119\u0142a swoje maksimum na pocz\u0105tku kwietnia 2021 r. z ponad 400 zarejestrowanymi przypadkami zgon\u00f3w zwi\u0105zanymi z COVID-19 dziennie.<\/p>\n\n\n\n

Program szczepie\u0144 w Ukrainie rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w pod koniec lutego 2021 r. Stosowano szczepionki AstraZeneca, Sinovac (Coronavac), Pfizer\/BionTech oraz Moderna. Wska\u017aniki szczepie\u0144 by\u0142y znacz\u0105co ni\u017csze ni\u017c w Polsce. Do 21 pa\u017adziernika 2021 r. w pe\u0142ni zaszczepiono 6,7 mln obywateli Ukrainy.<\/p>\n\n\n\n

Przewidywania przebiegu epidemii w Ukrainie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wariant Delta wirusa, zniesienie w lipcu obowi\u0105zku kwarantanny oraz pocz\u0105tek nowego roku szkolnego przyczyni\u0142y si\u0119 do rozprzestrzeniania si\u0119 nowej fali COVID-19. Dynamika rozprzestrzeniania jest wi\u0119ksza ni\u017c w przypadku poprzednich fal. W po\u0142owie pa\u017adziernika Ukraina osi\u0105gn\u0119\u0142a i przekroczy\u0142a maksimum jesiennej fali z 2020 r. Do 21 pa\u017adziernika prawie wszystkie parametry epidemiczne osi\u0105gn\u0119\u0142y maksymalne warto\u015bci fali wiosennej. Z powodu wi\u0119kszej zaka\u017ano\u015bci wirusa i niskiego poziomu zaszczepie\u0144 oczekuje si\u0119, \u017ce maksymalne warto\u015bci nadchodz\u0105cej fali b\u0119d\u0105 znacznie wy\u017csze w por\u00f3wnaniu z ca\u0142\u0105 wcze\u015bniejsz\u0105 histori\u0105 epidemii SARS-CoV-2 w Ukrainie. <\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne sposoby walki z pandemi\u0105 w Polsce i w Ukrainie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W Polsce podstawowymi zaleceniami zmierzaj\u0105cymi do ograniczenia rozmiar\u00f3w epidemii s\u0105 obecnie: szczepienia, zachowanie dystansu, a je\u017celi nie jest to mo\u017cliwe \u2013 noszenie maseczek, wietrzenie pomieszcze\u0144 i dezynfekcja. Ograniczenia w podr\u00f3\u017cowaniu dotycz\u0105 wy\u0142\u0105cznie wyjazd\u00f3w zagranicznych. Certyfikaty szczepie\u0144 COVID-19 (po\u015bwiadczaj\u0105ce status osoby zaszczepionej lub ozdrowie\u0144ca) nie s\u0105 oficjalnie wymagane w miejscach publicznych, zak\u0142adach pracy ani szko\u0142ach, bywaj\u0105 stosowane wobec os\u00f3b pragn\u0105cych odwiedzi\u0107 pacjent\u00f3w w szpitalach.<\/p>\n\n\n\n

W Ukrainie podstawowe sposoby przeciwdzia\u0142ania pandemii SARS-CoV-2 s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce: dystans spo\u0142eczny, stosowanie maseczek ochronnych oraz szczepienia. Poziom wyszczepienia spo\u0142ecze\u0144stwa ukrai\u0144skiego jest jednym z najni\u017cszych w Europie. Kolorowa klasyfikacja ryzyka zagro\u017cenia epidemicznego stosowana na poziomie regionalnym i subregionalnym, oznacza ro\u017cne stopnie nasilenia \u015brodk\u00f3w przeciwepidemicznych. W praktyce ograniczony jest transport publiczny: miejski i podmiejski. Ponadto, w ostatnim czasie \u2013 w celu zminimalizowania gospodarczych skutk\u00f3w zamykania przedsi\u0119biorstw \u2013 rz\u0105d wprowadzi\u0142 mniejsze ograniczenia dla os\u00f3b zaszczepionych. <\/p>\n\n\n\n

Pandemia a ruch transgraniczny mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Ukrain\u0105<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Ukrai\u0144cy stanowi\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 mniejszo\u015bciow\u0105 w Polsce (ok. 2 mln os\u00f3b). W latach 2013-2018 przyjazd pracownik\u00f3w z Ukrainy zwi\u0119ksza\u0142 co roku polski Produkt Krajowy Brutto (PKB) o ok. 0,5 pkt. proc., a \u0142\u0105cznie nap\u0142yw emigrant\u00f3w z Ukrainy jest odpowiedzialny za 13 proc. wzrostu polskiej gospodarki w tym okresie1. Dla spo\u0142ecze\u0144stwa Ukrainy oznacza to wp\u0142ywy dokonywane przez osoby prywatne szacowane w okresie ostatnich 5 lat na kwot\u0119 15,6 miliarda USD. Stanowi to w przybli\u017ceniu 30 proc. \u0142\u0105cznych, zewn\u0119trznych dochod\u00f3w Ukrainy i 2-3 proc. PKB Ukrainy rocznie2. Skuteczne przepisy reguluj\u0105ce ruch transgraniczny le\u017c\u0105 w interesie obydwu spo\u0142ecze\u0144stw.<\/p>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j pandemii w obydwu krajach wymusi\u0142 jednak zamkni\u0119cie granic. Polska zamkn\u0119\u0142a granice 15 marca 2020 r., Ukraina \u2013 nast\u0119pnego dnia. Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce bez pracy migrant\u00f3w, niekt\u00f3rym sektorom polskiej gospodarki grozi\u0142yby kosztowne przestoje, st\u0105d w ramach \u201etarczy antykryzysowej\u201d 7 kwietnia 2020 r. wprowadzone zosta\u0142y wyj\u0105tki w polskim ustawodawstwie zezwalaj\u0105ce na legalne pobyty imigrant\u00f3w do 30 dni po wyga\u015bni\u0119ciu og\u0142oszonego stanu epidemii3. Ograniczenie ruchu transgranicznego spowodowa\u0142o ogromne, zagra\u017caj\u0105ce zdrowiu kolejki na granicach. Co wi\u0119cej, Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w przekraczaj\u0105cych granic\u0119 obowi\u0105zywa\u0142y ro\u017cne zasady, nawet je\u015bli osoby przekraczaj\u0105ce granice podr\u00f3\u017cowa\u0142y jednym samochodem lub autobusem. Na przyk\u0142ad wi\u0119kszo\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w przekraczaj\u0105cych granic\u0119 z Polsk\u0105 musia\u0142a si\u0119 podda\u0107 kwarantannie. Polacy natomiast byli zwolnieni z tego obowi\u0105zku.<\/p>\n\n\n\n

W ramach ruchu bezwizowego obywatele Ukrainy mog\u0105\u0328 przyje\u017cd\u017ca\u0107\u0301 do Polski na okres do 180 dni i maj\u0105 prawo do podj\u0119cia pracy, pod warunkiem zawarcia z pracodawc\u0105 umowy na wykonanie okre\u015blonego zadania. Wymusza to cz\u0119ste przekraczanie granicy, co jest sprzeczne z wymogami bezpiecze\u0144stwa epidemicznego, a tak\u017ce zwi\u0105zanie z jednym pracodawc\u0105, co usztywnia rynek pracy zar\u00f3wno dla pracownika, jak i dla pracodawcy.<\/p>\n\n\n\n

Dla zdrowia obywateli wa\u017cne jest, aby wszyscy, tak\u017ce migranci, mieli \u0142atwy dost\u0119p do jasnej, aktualnej i wiarygodnej informacji w j\u0119zyku ojczystym nawet w kraju czasowego pobytu. Pandemia pokaza\u0142a, jak wa\u017cna w tym zakresie jest wsp\u00f3\u0142praca pomi\u0119dzy krajami s\u0105siedzkimi.<\/p>\n\n\n\n

Potrzebny wysi\u0142ek i wzajemne wsparcie informacyjno-edukacyjne na rzecz szczepie\u0144 przeciw COVID-19<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W Polsce obserwujemy znaczny sceptycyzm wobec szczepie\u0144 przeciwko SARS-CoV-2\u202foraz nieefektywne dzia\u0142ania rz\u0105du wobec tego zjawiska. Sprzyja mu dezinformacja w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych i agresywne dzia\u0142ania ruch\u00f3w antyszczepionkowych. <\/p>\n\n\n\n

1 lutego 2021 r. Ministerstwo Zdrowia Ukrainy przedstawi\u0142o plan szczepie\u0144 populacji przeciwko SARS-CoV-24. Plan sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z pi\u0119ciu etap\u00f3w szczepie\u0144, przy czym pracownicy medyczni i si\u0142y wojskowe Ukrainy otrzymali szczepionki w pierwszej kolejno\u015bci. Ukraina otrzyma\u0142a pierwsze dostawy szczepionek w lutym 2021 r. Unia Europejska obieca\u0142a dostarczy\u0107 Ukrainie szczepionki, poniewa\u017c Ukraina jest cz\u0142onkiem sojuszu GAVI. Jednak doniesienia medi\u00f3w na Ukrainie twierdzi\u0142y, \u017ce rz\u0105d Ukrainy kupi szczepionki COVID-19 po zawy\u017conej cenie, co doprowadzi\u0142o do oburzenia opinii publicznej i protest\u00f3w. Wed\u0142ug sonda\u017cu grupy socjologicznej \u201eRating\u201d, 55 proc. Ukrai\u0144c\u00f3w jest gotowych przyj\u0105\u0107 szczepionk\u0119 SARS-CoV-2, je\u015bli b\u0119dzie dostarczana bezp\u0142atnie. Obecnie w Ukrainie w pe\u0142ni zaszczepione jest 16 proc. populacji.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce w pe\u0142ni zaszczepione przeciw SARS-CoV-2 jest obecnie 52 proc. populacji. Polska czerpie wysokie korzy\u015bci ze swojego cz\u0142onkostwa w Unii Europejskiej, kt\u00f3ra zapewni\u0142a, \u017ce ju\u017c p\u00f3\u0142 roku po opracowaniu szczepionki by\u0142a ona dost\u0119pna praktycznie dla ka\u017cdego ch\u0119tnego w UE. Fakt, \u017ce tempo szczepie\u0144 w Polsce w ostatnich miesi\u0105cach zwolni\u0142o i \u2013 inaczej ni\u017c w innych krajach cz\u0142onkowskich \u2013 praktycznie zatrzyma\u0142o si\u0119 w okolicach 50 proc., wynika ze znacznego sceptycyzmu wobec szczepie\u0144 wspieranego dezinformacj\u0105 w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych i niskiego zaufania obywateli do instytucji pa\u0144stwowych. <\/p>\n\n\n\n

Z podobnymi zjawiskami mierzy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c spo\u0142ecze\u0144stwo Ukrainy. W ostatnich tygodniach tempo szczepie\u0144 zmala\u0142o o blisko 25 proc. od maksymalnych warto\u015bci notowanych na pocz\u0105tku wrze\u015bnia, kiedy udost\u0119pniono 2 miliony dawek szczepionki Moderna. Dotychczas podawanych by\u0142o oko\u0142o 100 tys. dawek szczepionki dziennie. W takiej sytuacji pe\u0142ne zaszczepienie 1 proc. populacji zajmuje oko\u0142o tygodnia. Co wi\u0119cej, sceptycyzm w kwestii szczepie\u0144 jest silny i niezmienny. W ostatnim czasie, po wprowadzeniu nowych restrykcji dotycz\u0105cych kwarantanny dla os\u00f3b niezaszczepionych, liczba wykonywanych szczepie\u0144 wzros\u0142a jednak i wynosi obecnie 250 tys. dawek dziennie. Niskie tempo szczepie\u0144 pozwala przypuszcza\u0107, \u017ce nawet po ust\u0105pieniu pocz\u0105tkowych problem\u00f3w z poda\u017c\u0105 szczepionek, zaszczepienie populacji mo\u017ce zatrzyma\u0107 si\u0119 w okolicy 55 proc. W takiej sytuacji, w obydwu krajach, w celu ograniczenia koszt\u00f3w spo\u0142ecznych i gospodarczych dalszego trwania pandemii, koniecznym mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 rozwa\u017cenie obowi\u0105zku szczepie\u0144 w niekt\u00f3rych grupach zawodowych i wiekowych (Stanowisko 19<\/a> z 2.09.2021 r.). W ostatnich dniach Ukraina wprowadzi\u0142a obowi\u0105zek szczepie\u0144 dla listy okre\u015blonych zawod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"cvd_news_26102021.png\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Fig. 1. 5<\/p>\n\n\n\n

Podobie\u0144stwa i r\u00f3\u017cnice w walce z epidemi\u0105 w Polsce i w Ukrainie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnym problemem, jaki napotykaj\u0105 Ukraina i Polska w analizach sytuacji epidemicznej, jest dost\u0119pno\u015b\u0107 wysokiej jako\u015bci danych. Dotyczy to zar\u00f3wno informacji o rzeczywistej liczbie przypadk\u00f3w i zgon\u00f3w, jak i informacji z dalszych obserwacji pacjenta. Nadmierna \u015bmiertelno\u015b\u0107 z powodu COVID-19 przekroczy\u0142a oficjalne dane w obydwu krajach. Sugeruje to, \u017ce w\u0142a\u015bciwy rozmiar epidemii by\u0142 niedoszacowany, a wielu przypadk\u00f3w nie zdiagnozowano. Ponadto obydwa kraje stosunkowo niedawno rozpocz\u0119\u0142y programy sekwencjonowania. Masowe sekwencjonowanie umo\u017cliwi\u0142oby uczonym \u015bledzenie transmisji okre\u015blonych wariant\u00f3w i lepsze zrozumienie kierunk\u00f3w i dr\u00f3g transferu wirusa mi\u0119dzy krajami. <\/p>\n\n\n\n

W konsekwencji, mapping i zrozumienie transmisji SARS-CoV-2 mi\u0119dzy Polsk\u0105 i Ukrain\u0105 s\u0105 ograniczone. Dlatego nie odwa\u017cymy si\u0119 w tej wst\u0119pnej analizie sugerowa\u0107 interpretacji r\u00f3\u017cnic wysoko\u015bci i dystrybucji fal pandemii. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce stanowisko nr 21 Zespo\u0142u doradczego ds. COVID-19 przy PAN, dotycz\u0105ce dost\u0119pno\u015bci danych, ma odpowiednie zastosowanie w obydwu krajach. Dotyczy to zar\u00f3wno rzetelnego zbierania danych, jak i ich przechowywania, przetwarzania, udost\u0119pniania czy integracji.<\/p>\n\n\n\n

Inn\u0105 konkluzj\u0105 naszych wst\u0119pnych por\u00f3wna\u0144 sytuacji epidemicznej w Polsce i Ukrainie jest przekonanie o specyficznym wsp\u00f3\u0142istnieniu czynnik\u00f3w ujednolicaj\u0105cych i r\u00f3\u017cnicuj\u0105cych dynamik\u0119 epidemii. Widzimy pewne podobie\u0144stwa, przede wszystkim zbli\u017cony okres wyst\u0105pienia fal epidemii w obu krajach. Jednak widzimy te\u017c i r\u00f3\u017cnice, np. wi\u0119ksz\u0105 dynamik\u0119 epidemii w Polsce. Wst\u0119pnie mo\u017cna postawi\u0107 hipotez\u0119, \u017ce podobie\u0144stwa wynikaj\u0105 bardziej z \u201ebiologii\u201d patogenu, a r\u00f3\u017cnice w\u202fwi\u0119kszym stopniu z \u201esocjologii\u201d jego penetracji w populacji. Tu rol\u0119 graj\u0105 wzory mobilno\u015bci, struktura demograficzna, w tym g\u0119sto\u015b\u0107 zaludnienia czy struktura gospodarstw domowych. Nak\u0142ada si\u0119 na to r\u00f3wnie\u017c dost\u0119pno\u015b\u0107 i korzystanie ze szczepie\u0144 ochronnych.<\/p>\n\n\n\n

Relatywnie \u0142atwiej jest wskaza\u0107 owe \u201ebiologiczne\u201d czynniki ujednolicaj\u0105ce, ni\u017c zidentyfikowa\u0107 rol\u0119 \u201esocjologicznych\u201d czynnik\u00f3w r\u00f3\u017cnicuj\u0105cych, do tego bowiem konieczne s\u0105 dok\u0142adniejsze badania i dane o charakterze spo\u0142ecznym. Z \u201ebiologii\u201d patogenu wiemy, w jakim odsetku zaka\u017c\u0105 si\u0119 rozm\u00f3wcy osoby zaka\u017conej, je\u015bli rozmawiaj\u0105 w zamkni\u0119tym, niewietrzonym pomieszczeniu. Ale to nauki spo\u0142eczne musz\u0105 odpowiedzie\u0107 na pytanie, czy na przyk\u0142ad wietrzenie pomieszcze\u0144 jest norm\u0105 spo\u0142eczn\u0105 w danym spo\u0142ecze\u0144stwie. Tak wi\u0119c cho\u0107 wirus \u201enie zna granic\u201d mi\u0119dzy krajami, czynniki spo\u0142eczne modyfikuj\u0105 wzory jego penetracji w populacjach.<\/p>\n\n\n\n

[1] P. Strzelecki, J. Growiec, R. Wyszy\u0144ski, The contribution of immigration from Ukraine to economic growth in Poland, NBP Working Paper No. 322, Narodowy Bank Polski,2020, <\/a>https:\/\/www.nbp.pl\/publikacje\/materialy_i_studia\/322_en.pdf<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

[2] Remittances, annual data. Balance of payments and other statistical information compiled on the basis of the BPM6, Narodowy Bank Ukrainy, https:\/\/bank.gov.ua\/files\/ES\/Perekaz_y_en.pdf<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

[3] B. Cope, M. Keryk, Nowa sytuacja, stare problemy. Legalizacja pobytu ukrai\u0144skich migrant\u00f3w w Polsce w czasie pandemii COVID 19, Fundacja \u201eNasz Wyb\u00f3r\u201d, 2020.<\/p>\n\n\n\n

[4] https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC8242568\/pdf\/JMV-9999-0.pdf<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

[5] \u0179r\u00f3d\u0142o danych: H. Ritchie, E. Mathieu, L. Rod\u00e9s-Guirao i in., Coronavirus Pandemic (COVID-19), https:\/\/ourworldindata.org\/coronavirus<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

[6] S. Komisarenko, Scientists\u2019 pursuit for SARS-CoV-2 coronavirus: strategies against pandemic. Ukr. Biochem. J. 2020; 92 (6): 5-52.<\/p>\n\n\n\n

O autorach<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Przewodnicz\u0105cym polskiego zespo\u0142u jest prezes PAN prof. Jerzy Duszy\u0144ski, a jego zast\u0119pc\u0105 \u2013 prof. Krzysztof Pyr\u0107 (Uniwersytet Jagiello\u0144ski). Funkcj\u0119 sekretarza pe\u0142ni dr Anna Plater-Zyberk (Polska Akademia Nauk). Cz\u0142onkami zespo\u0142u s\u0105 ponadto: <\/p>\n\n\n\n

  • dr Aneta Afelt (Uniwersytet Warszawski)<\/li>
  • prof. Ma\u0142gorzata Kossowska (Uniwersytet Jagiello\u0144ski)<\/li>
  • prof. Rados\u0142aw Owczuk (Gda\u0144ski Uniwersytet Medyczny), <\/li>
  • dr hab. Anna Ochab-Marcinek (Instytut Chemii Fizycznej PAN)<\/li>
  • dr Wojciech Paczos (Instytut Nauk Ekonomicznych PAN, Cardiff University),<\/li>
  • dr hab. Magdalena Rosi\u0144ska (Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego \u2013 Pa\u0144stwowy Zak\u0142ad Higieny)<\/li>
  • prof. Andrzej Rychard (Instytut Filozofii i Socjologii PAN)<\/li>
  • dr hab. Tomasz Smiatacz (Gda\u0144ski Uniwersytet Medyczny).<\/li><\/ul>\n\n\n\n

    Zespo\u0142em ukrai\u0144skim kieruje prof. Anatolij Zagorodny, prezes Narodowej Akademii Nauk Ukrainy (NANU). Cz\u0142onkami zespo\u0142u s\u0105:<\/p>\n\n\n\n

    • prof. Serhij Komisarenko (Instytut Biochemii A. Pa\u0142\u0142adina NANU),<\/li>
    • prof. Mychaj\u0142o Tuka\u0142o (Instutut Biologii Molekularnej i Genetyki),<\/li>
    • prof. Miko\u0142a Spiwak (Instytut Mikrobiologii i Wirusologii D. K. Zabo\u0142otnego NANU), <\/li>
    • prof. Andij Sibirny (Instytut Biologii Kom\u00f3rki NANU),<\/li>
    • dr Igor Browczenko (Instytut Maszyn Matematycznych i Problem\u00f3w Systemowych NANU),<\/li>
    • dr Igor Iwanow (Instytut Mechaniki NANU),<\/li>
    • prof. Witalij Mokin (Winnicki Narodowy Uniwersytet Techniczny).<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Wirus nie zna granic. Pandemia COVID-19 uwidoczni\u0142a konieczno\u015b\u0107 podj\u0119cia skoordynowanych dzia\u0142a\u0144 na rzecz zdrowia i wsp\u00f3lnego bezpiecze\u0144stwa Polski i Ukrainy.\u202fCz\u0142onkowie zespo\u0142\u00f3w ds. COVID-19 Polskiej Akademii Nauk i Narodowej Akademii Nauk Ukrainy omawiaj\u0105 we wsp\u00f3lnym …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":960,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/956"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=956"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/956\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":961,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/956\/revisions\/961"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/960"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kijow.pan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}